Трамп ја укина најмалата паричка – хаос во американските продавници

Американските компании се соочуваат со неочекуван проблем – остануваат без „заработените пари“. Откако администрацијата на Доналд Трамп годинава ја прекина изработката на монетите од еден цент, пените што сè уште се во оптек стануваат вистинска реткост. Продавниците низ целата земја се принудени да ги заокружуваат цените на најблиските пет центи, бидејќи нема јасни федерални насоки како да се постапува во вакви случаи. „Се натрупува многу брзо“, предупредува Дилан Џон од Националната федерација на малопродажба, додавајќи дека проблемот влијае на секоја компанија што прима готовински плаќања.

Ковачницата на пари престана со производството во мај, а недостигот кој се очекуваше во 2026 година пристигна многу порано. Банките не можат да добијат пени, а без нив – бизнисите остануваат без кусур. За да избегнат хаос на касите, многу продавници ја заокружуваат сумата на пет центи, а дел од нив дури и заокружуваат надолу за да не предизвикаат незадоволство кај купувачите. Но, тоа значи и загуба – до четири центи по секоја готовинска трансакција, што за големите ланци значи милионски трошоци.

Некои градови, како Њујорк, бараат точен кусур и не дозволуваат различни цени за плаќање во готово и со картичка, што дополнително ја комплицира ситуацијата. Компаниите се снаоѓаат како знаат – ги охрабруваат клиентите да платат со точна сума или организираат акции за собирање стари пени.

„Квик Трип“, големиот синџир за храна, проценува дека оваа промена ќе го чини дури 3 милиони долари годишно. Иако во американската историја имало случаи на повлекување монети – како половин цент или монетите од три и 20 центи – ретко кога е укината основна паричка со долга традиција како пени, која е во употреба уште од 1793 година.

Проблемот е уште поголем за граѓаните со пониски приходи кои најчесто плаќаат во готово. „Ова се луѓе без пристап до банкарски услуги и кредитни картички. Ги повредувате кога ги заокружувате трансакциите“, вели Марк Велер од организацијата „Американци за обични центи“. Тој додава дека државата можеби ќе заштеди на производството на пени, но ќе изгуби повеќе поради зголемена потреба од монети од пет центи, кои чинат речиси трипати повеќе за изработка отколку што вредат.

Додека дел од Американците се прашуваат дали воопшто им треба пени, други предупредуваат дека без јасни правила ќе настане уште поголем хаос. „Секогаш ќе има пари во ситно“, вели Џон, „но дел од нив никогаш не се враќаат во оптек – остануваат во тегли, џебови и каучи. И токму тие сега им недостасуваат на сите“.