Овие пет земји ќе бидат економски лидери во Европа во следните пет години

Додека поголемиот дел од Европа се соочува со период на бавен економски раст, неколку помали економии се издвојуваат со значително подобри прогнози. Според најновите проценки на Меѓународниот монетарен фонд, пет европски земји би можеле да бележат раст кој ќе биде повеќе од двојно поголем во споредба со просекот на еврозоната во периодот до 2031 година.

Економската слика во Европа останува под притисок поради високото ниво на јавен долг, стареењето на населението, слабата продуктивност, високите енергетски трошоци и геополитичката неизвесност. Поради овие фактори, ММФ очекува еврозоната во периодот од 2027 до 2031 година да расте со просечна годишна стапка од околу 1,2 проценти.

За споредба, глобалната економија во истиот период се очекува да расте со околу 3,2 проценти годишно, додека земјите во развој во Азија би можеле да забележат раст од над 4 проценти. Сепак, неколку помали европски држави покажуваат потенцијал за значително побрзо економско напредување.

На врвот на листата се наоѓа Малта, која според прогнозите на ММФ ќе биде најбрзорастечката европска економија во следните пет години. Се очекува нејзиниот БДП да расте со стапка близу 4 проценти годишно, поттикнат од туризмот, дигиталните услуги, онлајн индустријата и финансискиот сектор.

Малта во последната деценија бележеше исклучително брз развој, со просечен раст од околу 7 проценти годишно. Земјата привлече голем број странски работници и компании, што придонесе за проширување на економијата. Сепак, овој модел сега се соочува со ограничувања поради недостигот на работна сила и зголемениот притисок врз инфраструктурата и јавните услуги.

Според ММФ, идниот раст на Малта ќе зависи помалку од зголемување на бројот на работници, а повеќе од подобрување на продуктивноста, инвестиции во образование, инфраструктура и иновации.

Втората земја со најдобри очекувања е Косово, каде што се предвидува економски раст кој постепено ќе се приближува до 4 проценти годишно. Главни двигатели на развојот се домашната потрошувачка, јавните инвестиции, приливите од дијаспората и младото население.

Парите што ги испраќа дијаспората, особено од Германија и Швајцарија, имаат значајна улога во економијата на Косово, бидејќи поддржуваат и потрошувачка и деловни активности. Дополнителен придонес имаат инфраструктурните проекти и развојот на финансискиот сектор.

Сепак, економистите предупредуваат дека земјата сè уште има слаб извозен сектор и дека големиот дел од растот се темели на потрошувачката, што може да претставува ограничување на долг рок.

Украина, и покрај огромните последици од војната, се наоѓа меѓу европските економии со најголем потенцијал за раст. ММФ прогнозира просечен годишен раст од околу 3,8 проценти во периодот до 2031 година, под претпоставка дека ќе дојде до стабилизација на конфликтот и почеток на голема повоена обнова.

Главниот економски двигател би бил процесот на реконструкција, кој според проценките на Светската банка би можел да достигне речиси 600 милијарди долари. Големите инвестиции во инфраструктурата, индустријата и обновата на оштетените региони би можеле да создадат силен економски циклус.

Сепак, ММФ нагласува дека прогнозите за Украина остануваат исклучително неизвесни поради продолжувањето на војната и нејзиното влијание врз населението и економската активност.

На четврто место се наоѓа Србија, со очекуван просечен раст од околу 3,5 проценти годишно. За разлика од некои други земји, српскиот економски напредок се очекува да биде особено силен во втората половина од периодот, со забрзување околу 2030 и 2031 година.

Значаен фактор за растот ќе биде организацијата на EXPO 2027 во Белград, која веќе поттикнува големи инвестиции во патна инфраструктура, железници и урбана трансформација. Дополнително влијание имаат странските инвестиции во производството и рударството, особено во секторот на бакар.

ММФ оценува дека Србија успеала да создаде стабилни макроекономски услови, да ја намали инфлацијата и да одржи одредена фискална дисциплина. Сепак, како ризици се посочуваат политичката неизвесност и потребата јавните инвестиции да создадат долгорочно зголемување на продуктивноста.

Петтата земја на листата е Молдавија, која се очекува да расте со просечна стапка од околу 3,5 проценти годишно. По серијата кризи поврзани со енергетските проблеми, војната во соседна Украина и сушите, земјата се надева на нов циклус на развој преку европската интеграција и реформите.

Статусот кандидат за членство во Европската унија и започнатите пристапни преговори создаваат дополнителни можности за инвестиции и финансиска поддршка. Растот ќе биде поттикнат и од зголемената потрошувачка на домаќинствата, растот на платите, дознаките од странство и развојот на ИТ секторот.

ММФ оценува дека најголемите ризици за Молдавија остануваат поврзани со војната во Украина и можните застои во реформскиот процес.

Иако Европа генерално влегува во период на послаб економски раст, примерите на Малта, Косово, Украина, Србија и Молдавија покажуваат дека помалите економии можат да создадат значителен напредок доколку успеат да привлечат инвестиции, да спроведат реформи и да ја подобрат продуктивноста. Следната деценија ќе покаже дали овие земји ќе успеат прогнозираниот потенцијал да го претворат во одржлив економски развој.