Сè погласни повици за итно исклучување на EES системот поради хаос на европските аеродроми

Аеродромите низ Европа се соочуваат со зголемен притисок по воведувањето на новиот биометриски систем за гранична контрола на Европската Унија, познат како EES (Entry/Exit System), при што сè погласни се повиците за негово привремено исклучување за време на летната туристичка сезона.

Системот, кој предвидува собирање отпечатоци од прсти и фотографија од лицето на патниците од земји надвор од ЕУ при прв влез во Шенген-зоната, веќе предизвика значителни застои, долги редици и пропуштени летови на повеќе европски аеродроми. Иако неговата цел е да ја забрза и модернизира граничната контрола, во пракса тој се соочува со технички проблеми и недоволна оперативна подготвеност.

Аеродромските оператори предупредуваат дека ситуацијата може дополнително да се влоши во текот на летото, кога патничкиот сообраќај достигнува врв. Марко Тронконе, директор на „Аеропорти ди Рома“, која управува со аеродромите Фјумичино и Чампино, оцени дека единствено решение за избегнување на хаосот е привремено суспендирање на биометриските проверки за дел од патниците.

Тој изјави дека постојниот систем е неусогласен со обемот на патници што се очекува во наредниот период и предупреди дека аеродромите нема да можат да обезбедат ефикасно обработување на сите патници без значителни доцнења. Според него, неопходно е да се „олабави притисокот“ врз системот за да се спречи колапс во пик-сезоната.

Слични предупредувања пристигнуваат и од Меѓународната асоцијација за воздушен транспорт, која известува за веќе регистрирани доцнења од неколку часа, а во одредени случаи и до три и пол часа чекање. Организацијата предупредува дека во летните месеци редиците би можеле да се продолжат и до шест часа, што би имало сериозни последици врз патувањата и аеродромските капацитети.

Дополнителен проблем претставуваат и техничките грешки во системот, поради кои дел од патниците кои веќе еднаш биле регистрирани повторно мора да поминуваат низ истата биометриска процедура, што дополнително го забавува протокот на луѓе.

Критиките кон Европската комисија се засилуваат од повеќе страни. Претседателот на Европската асоцијација на аеродроми повика националните влади да преземат одговорност и да разгледаат привремено суспендирање на одредени елементи од системот за време на најоптоварените периоди.

Од Европската комисија, пак, велат дека системот има вградена флексибилност која овозможува адаптација во кризна ситуација, но засега нема официјална одлука за негово суспендирање на ниво на целата Унија.

Во меѓувреме, некои земји веќе преземаат ад-хок мерки. Француските власти привремено ги стопираа дел од проверките во пристаништето Довер, додека одредени обиди за олеснување на процедурите во Грција беа повлечени поради зголемен притисок и технички ограничувања.

Со оглед на растечкиот број патници и технолошките предизвици, дебатата за иднината на EES системот станува сè поинтензивна, а прашањето за балансот меѓу безбедноста и ефикасноста останува отворено.