Нов Зеланд сè повеќе се потпира на златото: Извозот речиси тројно порасна за само три години

Додека цената на златото се движи близу историски највисоките нивоа, Нов Зеланд забрзано ја менува својата економска стратегија и сè повеќе се потпира на рударскиот сектор како двигател на идниот раст. Земјата, која со години беше препознатлива по туризмот, земјоделството и винската индустрија, сега отвора простор за нови инвестиции во експлоатација на злато, со цел да го зголеми извозот, да привлече капитал и да создаде нови работни места.

Податоците покажуваат дека оваа стратегија веќе дава резултати. Во последните три години приходите од извоз на злато се зголемиле речиси тројно, достигнувајќи 1,83 милијарди новозеландски долари. Учеството на златото во вкупниот извоз на земјата пораснало од 0,9 проценти во 2022 година на 2,3 проценти денес, што го прави рударството еден од најбрзо растечките извозни сектори.

Владата очекува овој тренд дополнително да се засили во наредната деценија. Според проценките, производството на злато би можело да се удвои до средината на 2030-тите години благодарение на два веќе одобрени рударски проекти и уште еден кој се наоѓа во завршна фаза од постапката за добивање дозвола. Со тоа, Нов Зеланд би можел да ја надмине поставената цел и до 2035 година да остварува годишен извоз на минерални суровини во вредност од околу три милијарди новозеландски долари.

За да го забрза инвестицискиот циклус, владата кон крајот на 2024 година усвои закон со кој значително се поедноставува процедурата за одобрување на големи инфраструктурни, енергетски и рударски проекти. Наместо административните постапки да траат со години, стратешките инвестиции сега можат да добијат зелено светло за само неколку месеци, што според властите ќе ја подобри конкурентноста на земјата и ќе привлече нови странски инвеститори.

Причината за ваквиот пристап лежи и во актуелната економска состојба. Со забавен економски раст, повисока невработеност и повнимателни приватни инвестиции, владата го гледа рударството како една од ретките области што може да обезбеди свеж капитал и нови работни места. Според официјалните прогнози, економскиот раст следната година ќе изнесува околу 2,3 проценти, поради што секој нов инвестициски проект има значајна улога во економската политика.

Интересот на компаниите веќе е видлив. Само минатата година биле издадени 163 нови дозволи за истражување и експлоатација на минерални суровини, што претставува раст од 16 проценти во однос на претходната година. Меѓу најголемите инвестиции се издвојува проектот Waihi North на канадската компанија OceanaGold, вреден околу една милијарда новозеландски долари, каде производството треба да започне во 2032 година.

Покрај него, австралиската компанија Endura Mining планира до крајот на годинава да го активира проектот Snowy River, за кој се очекува да отвори околу 250 нови работни места и секоја година да носи дополнителни 350 милиони новозеландски долари извозни приходи. Големи очекувања постојат и од проектот Bendigo-Ophir на компанијата Santana Minerals во регионот Централен Отаго, кој доколку ги добие сите неопходни дозволи, би можел годишно да придонесува со околу 360 милиони новозеландски долари за економијата и директно да вработува повеќе од 350 лица.

Сепак, забрзаното ширење на рударската индустрија отвора и сериозни прашања околу заштитата на животната средина. Токму регионот Централен Отаго, каде се планираат дел од новите рудници, е познат по лозарството, природните убавини и туристичката понуда, поради што дел од јавноста предупредува дека интензивната експлоатација може да ги загрози природните ресурси, водоснабдувањето и меѓународниот имиџ на земјата како една од најчистите туристички дестинации во светот.

Поддржувачите на новата стратегија сметаат дека модерното рударство може да се развива паралелно со високите еколошки стандарди и дека економските придобивки ќе бидат значајни за државата. Од друга страна, еколошките организации предупредуваат дека краткорочниот економски профит не смее да биде причина за нарушување на природното наследство кое со децении претставува еден од најголемите адути на Нов Зеланд.

Дали земјата ќе успее да воспостави рамнотежа меѓу економскиот развој и зачувувањето на природата останува едно од клучните прашања во наредните години. Ако плановите се реализираат според очекувањата, Нов Зеланд би можел да стане еден од најзначајните регионални производители на злато. Но, успехот на оваа стратегија нема да се мери само преку растот на извозот, туку и преку способноста економскиот напредок да се постигне без нарушување на природните богатства по кои земјата е препознатлива ширум светот.