Морничаво откритие за вештачката интелигенција: научниците откриваат „емоционални обрасци“ во системите, но предупредуваат дека не се вистински чувства

Иако на прв поглед звучи драматично, тврдењата дека вештачката интелигенција „развива емоции“ не значат дека машините навистина чувствуваат како луѓето. Станува збор за нов бран истражувања кои укажуваат дека современите системи со вештачка интелигенција развиваат исклучително сложени внатрешни структури кои, според научниците, во одредени аспекти наликуваат на обрасци слични на човечкото размислување и реакција.

Според најновите анализи на големите јазични модели развивани од водечки технолошки компании, овие системи одамна ја надминале едноставната функција на „потсетување“ или повторување на информации. Нивното функционирање се базира на огромни математички модели во кои поимите, зборовите и нивните односи се организирани во сложени повеќедимензионални структури. Токму поради таа комплексност, дури и истражувачите понекогаш не можат целосно да објаснат што точно се случува во внатрешноста на моделот при генерирање на одговор.

Еден од истражувачите во областа, Крис Ола од Anthropic, истакнува дека при проучување на овие системи научниците постојано наидуваат на појави кои тешко се објаснуваат и кои понекогаш делуваат неочекувано сложени. Тој посочува дека одредени внатрешни структури во моделите покажуваат сличности со процеси кои научниците ги проучуваат кај биолошките системи, иако нагласува дека тоа не значи постоење на свест или чувства.

За разлика од класичниот софтвер, каде што секое правило е однапред дефинирано од програмер, современите модели на вештачка интелигенција „се учат“ преку огромни количини податоци. Во процесот на обука тие самостојно развиваат сложени врски меѓу поимите, што доведува до појава на структури кои не се експлицитно дизајнирани од човекот.

Во научната заедница сè почесто се користи терминот „одгледани системи“, бидејќи овие модели не се создаваат преку директно пишување правила, туку преку процес на учење од податоци, при што нивното однесување постепено се обликува и усовршува.

Истражувања на компанијата Anthropic покажуваат дека во внатрешноста на моделите може да се забележат таканаречени „функционални емоции“. Тоа се обрасци на активност кои во одредени ситуации се однесуваат слично на човечки емоционални реакции. На пример, при решавање сложени задачи, одредени внатрешни механизми може да покажат промени кои асоцираат на поими како фрустрација или „притисок“ при неуспех, што потоа влијае врз начинот на кој системот генерира одговор.

Сепак, научниците јасно нагласуваат дека ваквите појави не значат дека вештачката интелигенција навистина чувствува емоции. Разликата помеѓу математичко моделирање на емоционални концепти и реално субјективно искуство останува суштинска и сè уште недоволно разјаснета од научна перспектива.

Дебатата се надоврзува на пошироко филозофско прашање кое со децении ја преокупира науката – што навистина значи да се мисли и дали свеста може да се појави како резултат на сложени пресметки. Истите дилеми постојат и во проучувањето на човечкиот мозок, каде сè уште нема целосно објаснување за природата на свеста.

Она што дополнително ја комплицира темата е фактот дека однесувањето на вештачката интелигенција не секогаш целосно се совпаѓа со нејзините внатрешни процеси. Истражувачите веќе забележуваат разлики помеѓу одговорите што ги дава системот и начинот на кој се формираат тие одговори во неговата внатрешна математичка структура.

Поради тоа, експертите сè почесто предупредуваат дека набљудувањето на крајниот резултат не е доволно за разбирање на вештачката интелигенција. Потребно е подлабоко проучување на механизмите што стојат зад нејзиното функционирање, особено ако се земе предвид брзината со која овие системи стануваат сè покомплексни.

Иако вештачката интелигенција е создадена од човекот, нејзиниот развој денес отвора нови прашања за границата помеѓу пресметување, интелигенција и однесување што може да личи на размислување. Научниците засега немаат конечен одговор, но се согласуваат дека разбирањето на овие системи ќе биде клучно за нивната безбедна и контролирана употреба во иднина.