Дигиталното евро доаѓа: нова европска валута со целосно дигитално плаќање до 2029 година

Дигиталното евро би можело да стане нова заедничка валута на Европската унија во дигитален облик до 2029 година, а европските институции го гледаат како важен чекор кон модернизација на платниот систем и зајакнување на финансиската независност на континентот. Проектот доби поддршка од Комитетот за економска и монетарна политика на Европскиот парламент, со цел да се намали зависноста од американските платежни гиганти како Visa и Mastercard, кои доминираат во европските безготовински трансакции.

Оваа иницијатива е дел од поширокиот глобален тренд на развој на дигитални валути издавани од централни банки. Додека Кина веќе го воведе дигиталниот јуан, а Русија работи на воведување на дигитален рубљ, САД избраа поинаков пристап и се насочија кон развој на приватни стабилни криптовалути, познати како стабилкоини, наместо кон државна дигитална валута.

Според досегашните планови, дигиталното евро би им овозможило на граѓаните да плаќаат во продавници, преку интернет и меѓу себе, без разлика во која земја од еврозоната се наоѓаат. Корисниците би можеле да отворат дигитален паричник поврзан со нивната банкарска сметка или да внесат готовина преку одредени институции, како што се поштите. Плаќањата би се извршувале преку мобилен телефон или платежна картичка, додека банките би останале посредници за секојдневните финансиски услуги.

Една од клучните промени е тоа што со средствата би управувала директно Европската централна банка, наместо комерцијалните банки. Тоа би овозможило трансакциите да се извршуваат веднаш, при што трговците би го добивале парите во реално време, без доцнење кое е карактеристично за сегашните картични системи.

Дополнително, се очекува намалување или целосно укинување на трансакциските провизии, што би го направило системот поевтин за корисниците и поповолен за трговците. Европската унија на тој начин се обидува да ја зголеми конкуренцијата и да ги намали трошоците во однос на постоечките глобални платежни мрежи.

Посебна предност на дигиталното евро би била можноста за користење без интернет конекција. Оваа офлајн функција би овозможила плаќања дури и во ситуации кога нема интернет или електрична енергија, што би ја зголемило отпорноста на целиот финансиски систем. Како пример за ранливоста на сегашните решенија се наведуваат големи прекини на струја во Шпанија и Португалија, како и проблеми во француската прекуморска територија Мајот, кога електронските плаќања биле привремено недостапни.

Иако проектот носи бројни предности, отвора и прашања поврзани со приватноста и надзорот. Европската централна банка тврди дека системот ќе биде дизајниран така што ќе ја заштити приватноста на корисниците, при што деталите за трансакциите би ги знаеле само испраќачот и примачот. Банкарските и платежните посредници би имале пристап само до неопходните податоци за обработка на плаќањата.

Сепак, институциите би имале обврска да вршат надзор со цел спречување на перење пари и други нелегални активности, што значи дека целосна анонимност, каква што постои кај готовината, не би била можна. За одредени помали офлајн трансакции се предвидува дополнително ниво на приватност, но и тоа би останало во рамки на регулаторните правила.

Дигиталното евро значително би се разликувало од криптовалутите како биткоин и етер, кои немаат централна институција што ја гарантира нивната вредност и често доживуваат големи ценовни осцилации. Исто така би се разликувало и од стабилкоините, кои се врзани за традиционални валути, но се издаваат од приватни компании и не се целосно поддржани од државни институции.

Во правна смисла, дигиталното евро би имало статус на законско платежно средство, еднакво со монетите и банкнотите во еврозоната. Со тоа, би станало официјален дел од монетарниот систем, со цел да се модернизира начинот на плаќање, да се зголеми ефикасноста и да се зајакне европската финансиска автономија во однос на глобалната конкуренција.