Колку вреди К-15: Македонија далеку од европските стандарди

Со приближувањето на летната сезона, во Македонија започнува исплатата на регресот за годишен одмор, познат како К-15, надоместок што за многу вработени претставува значајна финансиска поддршка. Сепак, споредбите со регионот повторно ја отвораат дебатата за висината на овој надоместок, особено кога станува збор за разликите со земји како Словенија.

Согласно важечките прописи, право на регрес има секој работник кој има најмалку шест месеци непрекинат стаж кај ист работодавач во тековната година. Минималниот износ е утврден како 40 проценти од просечната нето-плата исплатена во последните три месеци на државно ниво. Практично, тоа значи дека годинава најниската исплата изнесува нешто над 19 илјади денари, додека максималниот износ без дополнителни давачки може да достигне околу 38 илјади денари.

Иако овој надоместок за многумина е добредојдено олеснување во период кога трошоците за одмор традиционално растат, споредбата со други европски земји покажува колку се големи разликите во куповната моќ. Во Словенија, на пример, регресот за годишен одмор може да достигне и до 2.800 евра, што значи дека износот што го добива еден словенечки работник е приближно еднаков на регресот на девет македонски работници.

Овие разлики не се само бројки на хартија, туку имаат директно влијание врз квалитетот на животот. Додека во некои земји регресот реално покрива значителен дел од трошоците за летување, во Македонија често служи за покривање на тековни обврски, сметки или за ублажување на растечките трошоци за живот.

Дополнителен фактор е тоа што не сите работници во пракса го добиваат регресот во целосен износ, иако законски е задолжителен. Во одредени сектори, особено кај помалите компании, исплатата може да биде одложена или намалена, што дополнително ја намалува неговата реална вредност.

И покрај тоа, регресот останува важен инструмент за поддршка на работниците и показател за состојбата на пазарот на труд. Разликите со земјите од регионот, пак, јасно укажуваат дека прашањето не е само во висината на овој надоместок, туку и во поширокиот економски контекст, вклучително и платите, продуктивноста и животниот стандард.

Во услови кога трошоците за живот продолжуваат да растат, очекувањата на работниците се дека ваквите надоместоци ќе имаат поголема реална вредност. До тогаш, регресот останува симболична, но сепак значајна поддршка во периодот кога повеќето граѓани се обидуваат да си дозволат барем краток одмор.