Еден дата-центар како цел град: Крагуевац пред енергетски предизвик

Растот на центрите за податоци и развојот на вештачката интелигенција сè повеќе ја ставаат енергетската инфраструктура под притисок, покажуваат анализи од регионот. Еден од најилустративните примери доаѓа од Србија, каде што државниот дата-центар во Крагуевац веќе има значително влијание врз локалната потрошувачка на електрична енергија, а во иднина се очекува тоа влијание дополнително да се зголеми.

Според проценките, моменталниот капацитет на центарот од околу 14 мегавати веќе ја зголемува вкупната потрошувачка на градот за приближно една четвртина. Со планираното проширување на 40 до 56 мегавати, неговото влијание врз локалната енергетска мрежа би можело да стане речиси еднакво на целокупната потрошувачка на Крагуевац без центарот за податоци.

Енергетската потрошувачка на вакви објекти се мери и на годишно ниво, при што сегашниот капацитет во Крагуевац се проценува на околу 123 гигават-часови. Ако центарот достигне полн планиран капацитет, годишната потрошувачка би можела да порасне на повеќе стотици гигават-часови, што би претставувало значителен дел од локалната и националната енергетска мрежа.

Експертите предупредуваат дека ваквиот тренд не е изолиран случај, туку дел од поширока глобална појава. Центрите за податоци ширум светот веќе трошат стотици терават-часови електрична енергија годишно, а се очекува таа бројка значително да расте до крајот на деценијата, пред сè поради зголемената употреба на системи базирани на вештачка интелигенција.

Проблемот не се однесува само на потрошувачката на струја, туку и на поширокото влијание врз животната средина и урбаната инфраструктура. Бидејќи огромен дел од електричната енергија во овие системи се претвора во топлина, големите дата-центри стануваат фактор кој влијае на локалната температура, потрошувачката на вода за ладење и појавата на таканаречени урбани топлински острови.

Во контекст на Србија, експертите укажуваат и на поширокиот енергетски предизвик, имајќи предвид дека земјата во одредени периоди веќе се соочува со зависност од увоз на електрична енергија. Дополнителен раст на дата-центрите би можел да го засили притисокот врз системот, особено во периоди на зголемена побарувачка или неповолни хидролошки услови.

Според анализите, во иднина е можно дел од старите енергетски капацитети во Европа да бидат пренаменети токму за потребите на дата-центрите, што би овозможило стабилно снабдување со електрична енергија и вода за ладење, но истовремено отвора нови прашања за долгорочната одржливост на ваквиот модел.

Глобално, потрошувачката на енергија од страна на дата-центрите веќе претставува значаен дел од вкупната електрична потрошувачка, а прогнозите укажуваат дека таа ќе продолжи да расте со забрзано темпо. Во тој процес, вештачката интелигенција се издвојува како клучен двигател на зголемената побарувачка.

Сето ова укажува дека дата-центрите повеќе не се само технолошка инфраструктура, туку и важен енергетски и еколошки фактор, чиј развој сè повеќе ќе влијае врз планирањето на електроенергетските системи и урбаното живеење.