САД најавуваат нуклеарен бум: ќе се градат реактори во вредност од 80 милијарди долари

Нуклеарната енергија повторно се враќа во фокусот на американската енергетска политика. Три големи компании – Westinghouse Electric, Cameco и Brookfield Asset Management – во партнерство со американската влада, најавија изградба на нови нуклеарни реактори низ целата земја во вредност од најмалку 80 милијарди долари. Оваа иницијатива претставува една од најголемите инвестиции во нуклеарниот сектор во последните децении и се совпаѓа со стратегијата на претседателот Доналд Трамп за „енергетска доминација“, која ја става нуклеарната енергија рамо до рамо со нафтата, гасот и јагленот.

Проектот доаѓа во време на драматично зголемена побарувачка на електрична енергија во САД, поттикната од брзиот раст на центрите за податоци што ги напојуваат системите за вештачка интелигенција. Според проценките, ова е првото значително зголемување на потрошувачката на енергија во земјата во последните дваесет години.

Со договорот, Вашингтон ќе обезбеди финансиска поддршка и ќе го поедностави процесот на издавање дозволи за реакторите што ќе се градат со технологијата на Westinghouse. За возврат, владата ќе добие удел што ѝ дава право на 20 проценти од сите распределби на готовина што ќе ја надминат сумата од 17,5 милијарди долари. Компаниите засега не откриваат кога ќе започне изградбата, бидејќи прво треба да се донесат конечните инвестициски одлуки и да се потпишат поврзаните договори.

Изградбата на нови нуклеарни реактори во САД долго време се покажува како предизвик поради високите трошоци и честите одложувања. Последните вакви проекти – двете единици Вогтл во Џорџија – беа завршени дури седум години подоцна од планираното, со вкупна цена од 35 милијарди долари, што е повеќе од двојно од првичната проценка. Во моментов во земјата не се градат големи реактори, што го прави овој план историски обид за ревитализација на американската нуклеарна индустрија.

Сепак, противниците на проектот предупредуваат дека земјата сè уште нема трајно решение за складирање на радиоактивниот отпад, кој останува опасен илјадници години. Отпадот сега се чува на самите локации на електраните – најпрво во базени за ладење, а потоа во специјално зајакнати буриња.

И покрај овие предизвици, интересот за нуклеарна енергија е во подем, поттикнат од растечките потреби на технолошките компании. Во понеделник, NextEra Energy и Google објавија планови за рестартирање на неактивна нуклеарна централа во Ајова, со цел да обезбедат стабилно снабдување со електрична енергија за своите дата-центри.

Новиот договор, исто така, му овозможува на Вашингтон да побара од Westinghouse да излезе на берза ако нејзината проценка достигне 30 милијарди долари или повеќе до јануари 2029 година. Cameco и Brookfield Renewable Partners го купија Westinghouse во 2023 година за 7,9 милијарди долари, по претходното купување од Toshiba во 2018 година по нејзиниот банкрот. Веста предизвика раст на акциите на Cameco за над 15 проценти во претпазарното тргување.

Оваа иницијатива доаѓа по извршната наредба на претседателот Трамп од мај годинава, со која се промовира нуклеарната енергија и се најавува проширување на капацитетите за дополнителни пет гигавати до 2030 година. Новите единици ќе користат напредна нуклеарна технологија на Westinghouse.

Големите технолошки компании, меѓу кои Google, Microsoft и Amazon, веќе најавија дека ќе инвестираат во нуклеарна енергија од следната генерација, вклучувајќи фузија и мали модуларни реактори. Constellation Energy и Microsoft дури се здружија за рестартирање на реактор на легендарната локација Три Мајл Ајленд во Пенсилванија, кој ќе обезбедува енергија за дата-центрите на Microsoft.

Со ова партнерство, САД се враќаат на глобалната сцена како еден од водечките актери во новата ера на нуклеарна енергија – комбинација на државна стратегија, технолошки напредок и приватен капитал што ја отвора вратата кон потенцијално најголемата револуција во енергетскиот сектор во 21 век.