Енергетска зависност во нова форма: Европа преминува од руски на американски гас

Европската унија сè повеќе ќе зависи од увоз на течен природен гас од САД, покажува нова анализа на Institute for Energy Economics and Financial Analysis. Според прогнозите, во 2026 година речиси две третини од вкупниот европски увоз на LNG би можеле да доаѓаат од американски извори, што претставува значително зајакнување на енергетската поврзаност меѓу двете страни на Атлантикот.

Податоците укажуваат дека веќе во 2025 година САД учествуваат со околу 57 проценти во европскиот увоз на LNG, а трендот на раст продолжува како последица на постепеното намалување на зависноста од руски енергенси по почетокот на војната во Украина. Европските држави во последните години значително го зголемија увозот на течен гас за да ги компензираат намалените испораки преку гасоводи.

Промената во структурата на снабдувањето ја зголеми енергетската безбедност во краток рок, но истовремено отвори нови прашања за зависноста од еден доминантен снабдувач. Аналитичарите предупредуваат дека ваквата концентрација на увоз може да ја направи Европа ранлива на ценовни шокови и геополитички промени, иако САД во моментов се сметаат за стабилен партнер.

Европската стратегија REPowerEU предвидува целосно постепено исфрлање на рускиот гас до 2027 година, што дополнително ја засилува потребата за алтернативни извори на снабдување. Во исто време, дел од европските институции предупредуваат дека замена на една зависност со друга не претставува долгорочно одржливо решение.

Според анализите, увозот на американски LNG е поскап во споредба со гасот преку гасоводи, главно поради трошоците за втечнување, транспорт и регасификација. Се проценува дека земјите од Европската унија потрошиле десетици милијарди евра за увоз на американски гас во последните неколку години.

И покрај падот на вкупната потрошувачка на гас во Европа, кој е резултат на енергетската криза, индустриското забавување и зголемената употреба на обновливи извори, увозот на LNG повторно расте. Причина за тоа се и потребите за пополнување на складиштата и обезбедување стабилни резерви во зимските месеци.

Паралелно со ова, повеќе европски земји продолжуваат да инвестираат во инфраструктура за увоз на LNG, вклучувајќи и нови терминали. Germany, која порано во голема мера зависеше од рускиот гас, брзо го прошири својот капацитет за увоз и стана еден од најголемите купувачи на американски LNG во Европа.

Експертите предупредуваат дека Европа мора внимателно да ја балансира енергетската транзиција за да избегне создавање на нова долгорочна зависност, додека истовремено се обидува да ја намали употребата на фосилни горива и да го забрза преминот кон обновливи извори на енергија.