Додека големите економии во ЕУ ги намалуваат вложувањата, Хрватска и Унгарија стануваат лидери по инвестиции

Европската унија се соочува со најголем пад на деловните инвестиции во последната деценија, додека компаниите сè почесто ги одложуваат вложувањата поради економска неизвесност, геополитички ризици и слаб раст на побарувачката. Сепак, меѓу земјите членки се издвојуваат Croatia и Hungary, кои бележат највисоки стапки на инвестиции во Унијата.

Според најновите податоци на Eurostat, стапката на деловни инвестиции во Европската унија во последниот квартал од 2025 година паднала на 21,8 проценти, што претставува најниско ниво од 2015 година. Показателот ги мери вложувањата на компаниите во фабрики, опрема, згради, софтвер и инфраструктура во однос на вредноста што ја создаваат, без да го опфаќа финансискиот сектор.

Најголем пад е забележан во дел од традиционално силните европски економски центри. Ireland, Luxembourg и Netherlands имаат инвестициони стапки под 17 проценти, при што Ирска во помалку од десет години изгубила дури 27 процентни поени.

Во спротивност на тој тренд, Хрватска и Унгарија бележат инвестициони стапки над 28 проценти, што ги позиционира како најактивни економии во ЕУ кога станува збор за деловни вложувања. Аналитичарите оценуваат дека ваквите резултати се поврзани со интензивни инфраструктурни проекти, индустриски инвестиции и користење европски фондови.

Економистите предупредуваат дека намалените инвестиции претставуваат сериозен ризик за конкурентноста на Европа, особено во време кога европската економија сè повеќе заостанува зад САД во продуктивноста и технолошкиот развој. Професорот по економија на INSEAD, Antonio Fatas, посочува дека деловните инвестиции се клучен двигател на економскиот раст и предупредува дека јазот во продуктивноста меѓу Европа и САД продолжува да се продлабочува.

Компаниите како главни причини за претпазливоста ги наведуваат нестабилната побарувачка, растечките трошоци за работна сила, геополитичките конфликти и непредвидливите регулативи. Истражување на European Central Bank покажува дека дури 90 проценти од големите компании во еврозоната сметаат дека моменталната деловна клима не е доволно стабилна за посериозни инвестиции.

Дополнителен притисок врз европската индустрија создаваат нарушените синџири на снабдување, трговските тензии и растечките трошоци поврзани со климатските политики. Сепак, дел од компаниите гледаат потенцијал за нов инвестициски циклус во зголемените вложувања во одбранбениот сектор, откако повеќе европски држави најавија значително повисоки буџети за безбедност и воена индустрија.