Договор на деценијата: Турција купува британски „Тајфуни“ вредни 8 милијарди фунти

Велика Британија и Турција го финализираа еден од најголемите одбранбени договори во последните две децении – продажба на 20 борбени авиони „Тајфун“ (Eurofighter Typhoon) во вредност од околу осум милијарди фунти, односно 10,7 милијарди долари.

Договорот беше потпишан за време на посетата на британскиот премиер Кир Стармер на Анкара, кој го опиша како историски успех што ќе има троен ефект – економски, индустриски и безбедносен. „Ова е победа за британските работници, за нашата одбранбена индустрија и за безбедноста на НАТО“, изјави Стармер по потпишувањето на договорот.

Со оваа трансакција, Велика Британија обезбедува најголем договор за продажба на борбени авиони од 2005 година, како и прва нова нарачка за „Тајфун“ по осум години. Договорот ја зајакнува соработката меѓу Лондон и Анкара, но и ја позиционира Турција како значаен партнер во рамките на НАТО алијансата.

Според британската влада, овој извозен успех ќе поддржи речиси 6.000 работни места во фабриките на БАЕ Системс во Вартон и Самлсбери, близу Престон, како и дополнителни 1.100 работни места во Југозападна Англија, вклучително и во фабриката на Ролс-Ројс во Бристол, и околу 800 во Шкотска.

Министерот за одбрана Џон Хили изјави дека договорот не претставува само продажба на авиони, туку „јакнење на стратешкото и индустриското партнерство“ меѓу двете држави. Производството на „Еурофајтерите“ е заеднички проект меѓу Обединетото Кралство, Германија, Шпанија и Италија, при што 37 проценти од производството се одвива во Велика Британија.

Првата испорака на новите авиони се очекува во 2030 година. Посетата на Кир Стармер на Анкара е негова прва откако ја презеде премиерската функција, а во рамките на престојот во Турција тој положи венец во мавзолејот на Мустафа Кемал Ататурк, основачот на модерната турска Република, пред да го финализира договорот во претседателската палата.

Овој потег се гледа како значаен дипломатски и економски сигнал за продлабочување на соработката меѓу Обединетото Кралство и Турција – две земји со сè посилни интереси во безбедносната архитектура на Европа и Блискиот Исток.