Турската текстилна индустрија се соочува со историска криза: конкурентите растат, извозот паѓа

Турската текстилна индустрија, некогаш еден од водечките светски производители, денес се наоѓа пред сериозна криза. Иако земјата сè уште е значаен глобален играч, нејзиниот удел на светскиот пазар падна под три проценти, што е најнизок резултат во последните три децении. Во меѓувреме, конкуренти како Бангладеш и Виетнам забележуваат двоцифрен раст на својот извоз, додека турскиот текстилен сектор бележи значителен пад. Извозот на текстил од Турција се намалува веќе три години по ред, од 22 милијарди долари во 2022 година до проценети 17 милијарди долари оваа година, што претставува пад од 23 проценти. Овој тренд има сериозни последици за работниците и компаниите, при што се проценува дека околу 310.000 лица останале без работа, а повеќе од 6.000 компании биле принудени да затворат врати. Некои фирми веќе го преместија своето производство во Египет, барајќи поефикасна и поевтина работна сила.

Причините за овој пад се повеќеслојни и тесно поврзани со економската состојба во земјата. Високите каматни стапки и девизниот курс на турската лира создадоа дополнителен притисок врз извозниците, а инфлацијата, иако намалена од екстремните стапки пред три години, сè уште изнесува високи 33 проценти. Зголемените трошоци за труд и производство ја намалија конкурентноста на турскиот текстил, а минималната плата се зголеми од 16.000 на 26.000 турски лири од 2022 година до денес, што претставува раст од повеќе од 60 проценти. Мустафа Ѓултепе, претседател на Собранието на турски извозници, нагласува дека турската облека отсекогаш била позната по квалитетот и била повисока ценовно од кинеската или индиската, но сега разликата во цената е преголема и не ја гарантира победничката позиција на пазарот.

Дополнителен фактор што го отежнува работењето на индустријата е недостатокот на работна сила. Турската текстилна индустрија долго време се потпираше на мигранти и бегалци, особено Сиријци, кои работеа со ниски плати во фабрики и работилници. По завршувањето на граѓанската војна во Сирија, околу 20 проценти од овие работници се вратиле во својата земја, што создаде дополнителен притисок врз турскиот трудов пазар. Младите Турци, исто така, сè повеќе избираат канцелариски или услуги наместо физички напорни фабрички работи, што дополнително го намалува бројот на достапна работна сила.

Падот на конкурентноста ја насочува вниманието на европските купувачи кон азиските пазари. Кина веќе е главен снабдувач на текстил за Европската Унија, а нејзиниот извоз се зголеми за 20 проценти во првата половина од оваа година. Виетнам и Бангладеш исто така ја зајакнуваат својата позиција, нудејќи пониски цени и брзи испораки, што дополнително ја става Турција под притисок.

Експертите велат дека Турција мора да ја преиспита својата стратегија и да се фокусира на брендирање, дизајн, брза испорака и нишни производи, наместо масовно производство. Еден неименуван извор од индустријата истакнува дека земјата мора да престане да се обидува да стане Кина на Европа. Некои турски брендови веќе ги преместија дел од своите производствени капацитети во Египет, а други можеби ќе го следат овој пример за да го задржат својот пазарен удел и економската одржливост.

Турската текстилна индустрија стои на пресвртница. Иднината ќе зависи од способноста да се адаптира на економските промени, да се справи со зголемените трошоци за труд и производство и да ја редефинира својата позиција на глобалниот пазар. Само со иновации, фокус на квалитет и стратегиско преместување на производствените линии, Турција може да продолжи да биде конкурентна и во наредните децении.