Нафтата скокна поради кризата во Хормуз, пазарите под притисок – геополитиката повторно ја диктира економијата

Глобалните финансиски пазари влегоа во нов бран на неизвесност откако тензиите на Блискиот Исток драматично се засилија, туркајќи ја цената на нафтата нагоре и создавајќи силен притисок врз акциите и обврзниците.

Цената на нафтата од типот „Брент“ порасна за повеќе од 5 проценти и се доближи до 95 долари за барел, откако американската морнарица заплени ирански брод во Ормутскиот теснец – клучна точка низ која поминува околу една петтина од глобалната трговија со енергенси. Овој потег следеше по исклучително турбулентен викенд, во кој Иран прво ја затвори пловидбата, потоа накратко ја дозволи, за повторно да воведе ограничувања, создавајќи хаос во меѓународниот транспорт.

Реакцијата на пазарите беше брза и чувствителна. Фјучерсите на S&P 500 паднаа за 0,5 проценти, додека европските берзи загубија околу 1 процент. Приносите на обврзниците пораснаа, што сигнализира зголемена нервоза кај инвеститорите, додека доларот благо зајакна. Во исто време, златото падна под 4.800 долари за унца, што укажува дека инвеститорите во моментов се повеќе загрижени за инфлаторните притисоци отколку за класичното барање сигурни засолништа.

Овие движења доаѓаат по период на силен раст на американските акции, при што индексот S&P 500 достигна рекордни нивоа, поттикнат главно од технолошкиот сектор. Големите технолошки компании, кои беа двигател на растот во изминатите недели, денес забележаа пад од над 1 процент, што укажува на краткорочно „ладење“ на пазарниот ентузијазам.

Ормутскиот теснец повторно се наметнува како најкритична точка во глобалната енергетска мрежа. По најновите инциденти, комерцијалниот бродски сообраќај е речиси целосно запрен. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека морнарицата отворила оган и запленила брод кој не ги почитувал предупредувањата, додека Иран возврати со остри пораки дека секој брод што ќе се приближи може да биде третиран како прекршител на примирјето.

Неизвесноста дополнително се продлабочува поради нејасната иднина на потенцијалните мировни преговори. Додека американската страна сигнализира подготвеност за договор, иранските власти тврдат дека нема јасни изгледи за успешни разговори, што ја остава ситуацијата во чувствителна рамнотежа пред истекот на рокот за прекин на огнот.

Во меѓувреме, енергетскиот шок веќе се чувствува и на другите пазари. Европските цени на природниот гас нагло пораснаа, а танкерите со течен природен гас од Блискиот Исток се принудени да ги прекинат или пренасочат своите маршрути. Ова создава дополнителен притисок врз европските резерви, кои веќе се соочуваат со предизвици во обезбедување доволни количини за претстојниот период.

Ситуацијата отвора сериозни ризици за глобалната економија. Зголемените цени на енергијата директно влијаат врз инфлацијата, додека неизвесноста може да го забави економскиот раст. Аналитичарите предупредуваат дека, доколку кризата продолжи, светот може да се соочи со сценарио на стагфлација, каде високите цени и слабата економска активност се појавуваат истовремено.

И покрај тензиите, дел од инвеститорите и натаму веруваат дека постои притисок врз двете страни да постигнат договор во блиска иднина. Сепак, додека геополитиката останува доминантен фактор, финансиските пазари ќе продолжат да реагираат на секоја нова вест од регионот, што значи дека нестабилноста ќе остане главна карактеристика и во деновите што следуваат.